5.4. Projektowanie formularzy

5.4.1. Podstawowe pojęcia

Formularz - okno umożliwiające wygodne wprowadzanie i prezentację danych na ekranie komputera.
Źródło danych formularza - tabela lub zapytanie dostarczające danych do wyświetlania w formularzu. Sam formularz jest tylko narzędziem do wyświetlania i wprowadzania danych. Przechowywaniem ich zajmuje się tabela.
Pole formularza - bezpośredni odpowiednik kolumny w tabeli. Najczęściej spotykane są pola tekstowe i liczbowe. Wpisanie lub zmiana wartości polu formularza powoduje zmianę odpowiedniej wartości w określonej kolumnie i wierszu tabeli.
Projekt formularza - czynności, które wykonujesz, by ustalić wygląd formularza, źródło danych, rodzaj i położenie pól formularza.
Widżet formularza - element formularza. Widżety można podzielić na:
- wyświetlające informacje, np. pole tekstowe, obrazek; każdy tego typu widżet może być związany z wybranym polem Źródła danych (kolumny tabeli lub zapytania), stąd w skrócie o takich widżetach mówi się: pole formularza.
- umożliwiające wykonanie określonej akcji, np. przycisk; niekiedy są one zwane kontrolkami, gdyż w pewnej mierze umożliwiają użytkownikowi kontrolowanie pracy aplikacji
- inne widżety, umożliwiające wzbogacenie wyglądu formularza, np. za pomocą widżetu "linii prostej" można oddzielić od siebie dwa obszary formularza.
Widżet kontenera - widżet wewnątrz którego można wstawiać inne widżety. Przykład widżetu kontenera to widżet ramki lub zakładki. Sama powierzchnia główna okna też jest kontenerem. Natomiast przycisk polecenia nie jest kontenerem, gdyż nie można wstawić do jego wnętrza innego widżetu. Widżet kontenera może zawierać inny widżet kontenera, co jest zwane zagnieżdżeniem.

Przykładowe widżety kontenerów
Pole Auto to widżet złożony z dwóch części: etykiety tekstowej oraz widżetu do wyświetlania i wprowadzania danych. W ten sposób nie ma potrzeby ręcznie dodawać etykiet tekstowych do formularza. Nazwa etykiety może być podana jawnie. Jeśli jej nie podano, zostanie pobrana z nazwy (nagłówka) źródła danych pola tabeli lub zapytania.

Pole Auto różni się ponadto od innych widżetów tym, że jego wygląd i funkcje automatycznie dostosowują się do typu przypisanego źródła danych. Jeśli źródłem danych jest pole tabeli lub zapytania o typie liczba całkowita, widżet pola Auto będzie wyświetlał pole tekstowe akceptujące wyłącznie liczby; jeśli źródłem danych jest obiekt (obrazek), pole Auto będzie wyświetlać obrazki. Obsługiwane są wszystkie typy danych dostępne w oknie projektanta tabel. Wykorzystanie pól Auto jest opisane w podrozdziale 5.4.6. Szybkie wstawianie pól Auto.

5.4.2. Formularze a tabele

W rozdziale 5.2 poznałeś jak można wprowadzać dane wprost do tabeli. Istnieją jednak sytuacje, gdy przy wprowadzaniu lepiej sprawdza się formularz:

Tabela może mieć zbyt wiele kolumn, by mogły się zmieścić na ekranie. Użycie formularza umożliwia umieszczenie danych w wielu rzędach.
Formularz pozwala na wizualne oddzielanie pól w postaci grup, co może zwiększyć czytelność formularza. Można też wstawiać dodatkowe etykiety z tekstem pomocnym w użytkowaniu formularza.
W widoku tabelarycznym nie jest łatwo wyświetlić wielowierszowych pól z tekstem oraz obrazków.

5.4.3. Praca z projektem formularza

Podobnie jak przy projektowaniu tabel i zapytań, masz do dyspozycji widok danych oraz widok projektu. Tworzenie projektu formularza przebiega w widoku projektu.

Aby utworzyć pusty formularz, z menu Wstaw wybierz Formularz. Możesz też w nawigatorze projektu wskazać grupę "Formularze", po czym użyć przycisku Nowy formularz na pasku narzędzi nawigatora projektu.
Pojawi się okno z pustą prostokątną powierzchnią nowego formularza. Poza powierzchnią znajduje się obszar zewnętrzny oddzielony krawędziami. Możesz przesuwać te krawędzie, aby zmieniać rozmiar formularza. Powierzchnia jest pokryta rozstawionymi w równych odstępach kropkami oznaczającymi siatkę ułatwiającą równe pozycjonowanie widżetów przy ich przesuwaniu.

Okno z projektem nowego formularza

Podobnie, jak przy projektowaniu tabel lub zapytań, projektowi formularza towarzyszy panel właściwości. W celu zaoszczędzenia miejsca na ekranie jest on podzielony na 3 karty dotyczące aktywnego formularza:

Karta właściwości zawierająca listę właściwości aktualnie zaznaczonych widżetów
Karta Źródło danych zawierająca właściwości dotyczące źródła danych dla aktualnie zaznaczonego widżetu oraz samego formularza.
Karta Widżety pokazująca hierarchię wszystkich widżetów znajdujących się na formularzu. Ułatwia to poszukiwanie widżetów według nazwy i typu oraz nawigację.

Pierwsza i druga karta zawierają na górze informacje o aktualnie zaznaczonym widżecie: jego nazwę oraz typ.

Masz też do dyspozycji dodatkowe paski narzędzi:

Pasek Widżety używany przy wstawianiu widżetów do formularza
Pasek Format używany przy formatowaniu elementów formularza (zmiana rozmiaru widżetów, itd.). Więcej na temat poleceń formatowania formularza dowiesz się z dodatku A.6. Menu Format.

5.4.4. Korzystanie z karty ,,Widżety''

Karta ,,Widżety'' w panelu właściwości pokazuje wykaz (hierarchię) wszystkich widżetów znajdujących się na formularzu. Każdy widżet jest przedstawiony w hierarchii obok widżetów znajdujących się na tym samym kontenerze (widżecie nadrzędnym). Widżety podrzędne (znajdujące się wewnątrz kontenerów) są przedstawione za pomocą poziomego wcięcia.

Na rysunku poniżej formularz zawiera dwa widżety: pole grupy "poleGrupy2" oraz przycisk "opcje". Pole grupy "poleGrupy2" (będące kontenerem) zawiera dwa pola opcji "zielone" i "czerwone".

Korzystanie z karty ,,Widżety''

Typ każdego widżetu jest wymieniony z nazwy i dodatkowo opatrzony ikoną, taką samą jaka znajduje się na pasku narzędzi, który został użyty do zbudowania formularza.

Uwagi

Zmiana bieżące zaznaczenia na wykazie widżetów powoduje odpowiednie zaznaczanie. Ułatwia to poszukiwanie widżetów według nazwy i nawigację. Dla przykładu, można zaznaczyć widżet znajdując go według nazwy, po czym przełączyć się do karty ,,Właściwości'' by zmienić jego właściwości.
Przytrzymywanie dodatkowo klawisza Ctrl przy zaznaczaniu pozycji w wykazie umożliwia zaznaczenie wielu widżetów na raz. Przytrzymywanie także klawisza Shift powoduje zaznaczenie całych list widżetów.
Przy wstawianiu widżetów ma sens nadawanie im łatwych w zrozumieniu nazw. Dla przykładu, przy użyciu karty ,,Właściwości'' pole opcji zostało nazwane "zielone" (użyto właściwości Nazwa). Taka zmiana może ułatwić późniejsze odnajdowanie widżetu na wykazie.

Nadanie polu opcji nazwy ,,zielone''

Nadawanie sensownych nazw widżetom nie jest wymagane, choć bywa pomocne. Zauważ, że nazwa widżetu jest właściwością która w żaden sposób nie będzie widoczna dla użytkowników Twojego formularza. To co będą oni widzieć, to właściwość Tekst lub podobną.

5.4.5. Ręczne wstawianie pól do formularza

Wstawianie pól tekstowych

Zakładamy, że tworzysz formularz przedstawiający osoby, czyli korzystający z tabeli Osoby.

Jeśli projektowany przez Ciebie formularz ma udostępniać dane z bazy, musisz umieścić na nim odpowiednie pola. Używa się do tego paska narzędzi zawierającego przyciski przełączników: każdy odpowiada jednemu typowi widżetu.

Na pasku narzędzi Widżety kliknij przycisk Pole tekstowe.
Kliknij na powierzchni formularza. Nowe pole tekstowe zostanie umieszczone w punkcie kliknięcia. Możesz też przeciągnąć myszą tak, jak się rysuje prostokąt, aby wstawić pole tekstowe o zadanym rozmiarze.
Jeśli konieczne, przesuń pole tekstowe za pomocą przeciągnięcia myszą do żądanego położenia. Możesz też zmienić rozmiar pola tekstowego poprzez przeciągnięcie jednego z kwadracików znajdujących się wokół jego krawędzi.
Ponownie kliknij przycisk Pole tekstowe na pasku narzędzi i wstaw kolejne pole. Postępuj tak aż otrzymasz pięć pól tekstowych na formularzu.

Uwagi

W widoku projektu formularza działa menu kontekstowe uaktywniane za pomocą prawego przycisku myszy. Wystarczy kliknąć nim na wybranym widżecie. Są dostępne polecenia takie jak Wytnij, Kopiuj, Wklej, Usuń oraz inne, bardziej złożone. Działają też odpowiadające tym poleceniom klawisze skrótów oraz polecenia w menu, np. Edycja. Niektóre polecenia są dostępne tylko dla pewnych typów widżetów.
Polecenia Kopiuj i Wklej umożliwiają przenoszenie widżetów między formularzami.
Przytrzymanie klawisza Ctrl podczas klikania w widżety umożliwia wybór zaznaczanie wielu widżetów.
Zamiast stosować polecenia Kopiuj i Wklej, możesz przytrzymać klawisz Ctrl podczas przesuwania widżetu. Po przycisku myszy, widżet nie zostanie przeniesiony lecz skopiowany w nowe miejsce.

Ustalanie źródła danych formularza

Wstawione przez Ciebie pola formularza nie mają jeszcze przypisanych źródeł danych, zatem nie są w stanie wyświetlić informacji z bazy danych. Do ustalania źródeł danych używa się karty ,,Źródło danych'' w panelu właściwości.

Pierwszą czynnością będzie ustalenie źródła danych formularza, czyli miejsca z którego mają być pobierane dane wyświetlane na formularzu. Jak już było wspomniane, jako źródło danych wykorzystasz tabelę osoby.

Kliknij powierzchnię formularza, gdyż będziesz zmieniać jego właściwości.
Na karcie ,,Źródło danych'' wpisz nazwę tabeli osoby w listę rozwijaną źródło danych formularza. Możesz też wybrać tę nazwę z listy rozwijanej.

Wpisywanie źródła danych formularza

Ustalanie źródła danych widżetów

Formularz ma już przypisane źródło danych. Teraz kolej na źródła danych dla pól tekstowych.

Kliknij pierwsze od góry pole tekstowe.
W panelu właściwości na karcie ,,Źródło danych'' wpisz nazwę pola imie w listę rozwijaną Źródło danych. Możesz też wybrać tę nazwę z listy rozwijanej.

Wpisywanie źródła danych pola ,,imie''
Kliknij następne pole tekstowe i w podobny sposób wpisz nazwę nazwisko jako jego źródło danych.
Podobnie przypisz źródła danych ulica, nr_domu i miejscowosc do odpowiednich pól tekstowych.

Mimo, że nie jest to konieczne do przetestowania formularza, możesz teraz zachować projekt formularza w bazie danych. Kliknij przycisk Zapisz zmiany obiektu znajdujący się na pasku narzędzi lub wykonaj pole Zapisz z menu Plik. Zostaniesz zapytany o tytuł formularza. Wpisz tytuł Osoby i kliknij przycisk OK - nazwa uzupełni się samoczynnie.

Teraz jest odpowiedni moment na przetestowanie Twojego formularza. Kliknij przycisk Przełącz do widoku danych na pasku narzędzi. Jeśli nie popełniłeś błędu przy wpisywaniu źródeł danych, pola formularza zostaną wypełnione danymi z tabeli osoby.

Formularz w widoku danych po wstawieniu pól tekstowych i przypisaniu im źródeł danych

Uwagi

Jeśli chcesz usunąć przypisanie, możesz użyć przycisku Wyczyść przypisanie źródła danych znajdującego się obok list rozwijanych z wybranym źródłem danych.
Przycisk Przejdź do wybranego źródła danych powoduje podświetlenie w nawigatorze projektu, dzięki czemu możesz szybko otworzyć tabelę lub zapytanie będące źródłem danych formularza.

Wstawianie etykiet tekstowych

Aby użytkownik formularza był w stanie określić przeznaczenie każdego pola, powinny one mieć dołączone etykiety z tytułami pól. Do wykonania etykiet używa się widżetu etykiety tekstowej.

Wstaw trzy etykiety tekstowe do formularza, umieszczając je po lewych stronach pól tekstowych. Przy wstawianiu każdej nowej etykiety pojawia się wewnątrz niej kursor, za pomocą którego możesz wpisać żądany tytuł. Wpisz kolejno: Imię, Nazwisko oraz Ulica. Dodatkowo, na górze formularza wstaw etykietę tekstową z jego nazwą, czyli ,,Osoby''. Powiększ czcionkę w tej etykiecie za pomocą polecenia Czcionka w menu Format.

Gotowy formularz po dodaniu etykiet tekstowych

5.4.6. Szybkie wstawianie pól Auto

W podrozdziale 5.4.5. opisano ręczne wstawianie pól do formularza. W większości przypadków, aby dodać do formularza możliwość wprowadzania i wyświetlania danych dla wybranego pola tabeli (lub zapytania), wystarczy skorzystać z pola Auto. Aby wstawić pole Auto do formularza, należy:

Korzystając z karty ,,Źródło danych'' w panelu właściwości, należy wybrać źródło danych formularza. W sekcji Wstawianie pól karty ,,Źródło danych'' pojawi się wtedy lista Dostępne pola pokazująca pola należące do wybranej tabeli lub zapytania.
Należy przeciągnąć jedno z pól listy Dostępne pola i upuścić je na powierzchnię formularza. Na formularzu zostanie utworzone pole Auto o typie odpowiadającym typowi pola tabeli lub zapytania wraz z odpowiednią etykietą tekstową. Pole Źródło danych na karcie zostanie odpowiednio wypełnione.

Uwagi

Zamiast przeciągać i upuszczać pole na formularz można też zaznaczyć pole i nacisnąć przycisk Wstaw lub dwukrotnie kliknąć zaznaczone pole.
Można wstawiać więcej niż jedno pole na raz, zaznaczając je na liście z użyciem klawiszy Shift lub Ctrl.

5.4.7. Akcje

Akcja jest pojedynczą czynnością wyodrębnioną w aplikacji, która może być wykonana przez użytkownika lub uruchomiona automatycznie w wyniku jakiegoś zdarzenia.

Przypisywanie akcji do przycisków formularza

Większość akcji można przypisać do przycisku formularza tak, by była wykonywana po jego kliknięciu. Aby to zrobić:

Przełącz się do widoku projektu formularza, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś
Zaznacz istniejący przycisk poprzez jego kliknięcie lub wstaw wstaw nowy przycisk do formularza. Jeśli wstawiłeś nowy przycisk, wpisz jego tytuł i naciśnij klawisz Enter.
Kliknij przycisk prawym klawiszem myszy, aby pokazało się menu kontekstowe.
Wybierz polecenie Przypisz akcję....

Pojawi się okno z listą akcji. Jedna z nich jest zaznaczona, o ile wskazany przycisk miał już przypisaną jakąś akcję. W przeciwnym przypadku list rozwijana Typ akcji ma wybrany element Brak

Zaznacz jedną z akcji na liście (np. ,,Usuń wiersz'') lub linię <brak akcji>, jeśli nie chcesz przypisywać żadnej akcji.

Kliknij przycisk OK lub naciśnij klawisz Enter.

Przypisywanie akcji ,,Usuń wiersz'' do przycisku formularza

Po przełączeniu się do widoku danych formularza możesz sprawdzić działanie akcji, którą przypisałeś do przycisku. Jeśli np. przypisałeś akcję ,,Usuń wiersz'', po naciśnięciu przycisku, bieżący wiersz w bazie danych zostanie usunięty, zupełnie tak samo, jakbyś wywołał polecenie Edycja -> Usuń wiersz (w zależności od ustawień możesz zostać poproszony o potwierdzenie usunięcia wiersza).

Uwagi

Aby usunąć przypisanie akcji, wybierz element Brak z listy rozwijanej Typ akcji w oknie dialogowym Przypisywanie akcji do przycisku.
Akcje działają wyłącznie w widoku danych formularza. Nie każda akcja ma sens, gdy ją przypiszemy do przycisku, np. akcja Czcionka... jest nie dostępna w widoku danych formularza, więc przypisywanie jej do przycisku nie będzie miało żadnego efektu.

5.4.8. Układy widżetów

W większości przypadków widżety na formularzu muszą być w jakiś porozmieszczane i wyrównane. Zwykłe ręczne rozmieszczenie widżetów sprawia kłopot jeśli użytkownik zmieni rozmiar formularza. W rzeczywistości sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, ponieważ nie można założyć, że formularz zajmuje zadany rozmiar, gdyż użytkownicy posiadają różne czcionki oraz rozdzielczości ekranu.

Poniższy przykład prezentuje formularz w którym pola tekstowe i etykiety zostały rozmieszczone ręcznie. Niektóre z nich nie mieszczą się w oknie formularza.

Przykładowy formularz z widżetami nie mieszczącymi się w oknie

W tej sytuacji przychodzi z pomocą specjalne narzędzie zwane układami widżetów. Układ widżetów to czynność zgrupowania dwóch lub większej liczby widżetów, tak by znajdowały się na uporządkowanych pozycjach i miały ustalone rozmiary.

Zastosowanie układu we wspomnianym formularzu poprawia sytuację. Co więcej, miejsce jest lepiej zagospodarowane. Pola tekstowe są bliżej siebie, w równych odstępach.

Przykładowy formularz z układem widżetów

Istnieją dwa sposoby na wykonanie układu widżetów.

Zaznacz dwa lub więcej widżetów, które mają wchodzić w skład układu, po czym wybierz jeden z typów układu w menu Ułóż widżety.
Kliknij widżet kontenera, na którym znajdują się widżety, po czym wybierz jeden z typów układu w menu Ułóż widżety. Wszystkie widżety znajdujące się wewnątrz wskazanego widżetu kontenera zostaną umieszczone we wspólnym układzie.

W obu powyższych przypadkach możesz też użyć menu Format -> Ułóż widżety.

Zaznaczanie widżetów, z których zostanie wykonany układ

Cztery widżety zaznaczone

Użycie menu kontekstowego do układania widżetów w formie siatki

Układ widżetów jest reprezentowany w widoku projektu przez niebieski, zielony lub czerwony prostokąt narysowany linią przerywaną. Lina ta jest wyświetlana tylko w widoku projektu formularza.

Widżety ułożone w formie siatki

Oprócz układu w siatce, istnieją inne układy widżetów.

pionowy

Pionowy układ widżetów
poziomy

Poziomy układ widżetów

Sprężyny w układach widżetów

Sprężyna jest specjalnym, niewidocznym elementem pozwalającym dostosowywać pozycję i rozmiar widżetów wewnątrz układów. Sprężyna ,,dopycha'' widżet z boku, z góry lub z dołu, tak aby lepiej ustalić jego pozycję i rozmiar.

Aby użyć sprężyny:

wybierz ikonę na pasku narzędziownym Widżety;
kliknij w miejscu formularza, w którym chcesz ją wstawić.

Na poniższym przykładzie sprężyna została wstawiona z lewej strony etykiety tekstowej ,,Osoby'', tak aby została ona wyświetlona po prawej stronie formularza. Następnie sprężyna z etykietą została połączona w układzie poziomym.

Poziomy układ sprężyny i etykiety tekstowej

Zauważ, że aby sprężyny zadziałały, konieczne jest utworzenie globalnego układu widżetów, czyli układu dla samego formularza. Wtedy sprężyny są w stanie użyć boków formularza jako granicę dla rozszerzania się.

Zaawansowane układy widżetów

Układy widżetów można łączyć, czyli inaczej: zagnieżdżać. Na poniższym przykładzie możesz zobaczyć połączenie dwóch układów:

układu poziomego ze sprężyną, omówionego w poprzedniej sekcji
układu siatkowego grupującego widżety na całej powierzchni formularza

Dwa połączone układy widżetów: układ poziomy wewnątrz siatkowego

Układ poziomy jest traktowany w tym przykładzie przez układ siatkowy jak pojedyncz widżet - zabiera on dokładnie jedną "komórkę" siatki. Po otwarciu tak zaprojektowanego formularza w widoku danych, możesz sprawdzić (poprzez zmianę rozmiaru okna formularza), że:

etykieta tekstowa ,,Osoby'', dzięki użyciu sprężyny jest stale wyrównywana do prawego brzegu formularza
widżety pól tekstowych zajmują całą szerokość formularza dzięki zastosowaniu układu siatkowego
wszystkie widżety formularza są ,,dopchnięte'' maksymalnie do góry, dzięki użyciu sprężyny u dołu formularza

Widok danych dla formularza z dwoma układami

Usuwanie układów widżetów

Aby usunąć układ widżetów bez usuwania samych widżetów, wykonaj jedną z dwóch czynności:

kliknij prawym przyciskiem myszy na obramowaniu układu i wybierz polecenie Przerwij ułożenie.
kliknij lewym przyciskiem myszy na obramowaniu układu i wybierz polecenie Przerwij ułożenie z menu Format

Uwagi

Usunięcie układu widżetów poleceniem Przerwij ułożenie nie powoduje usunięcia samych widżetów. Jeśli chcesz usunąć układ wraz z widżetami, po prostu zaznacz układ i usuń go klawiszem Delete lub poleceniem Edycja -> Usuń z menu lub menu kontekstowego.

Typy rozmiaru w układach widżetów

W Kexi zamiast ustalać konkretny rozmiar widżetów (w pikselach), możesz wybierać między różnymi typami rozmiarów. Typ rozmiaru jest elastyczną strategią rozszerzania (lub ściskania) widżetu w zależności od innych widżetów ustawionych w pobliżu oraz od dostępnego miejsca na formularzu.

Standardowo, po połączeniu widżetów w układ, każdy z nich uzyskuje proporcjonalny (preferowany) rozmiar. Rozmiar widżetów będzie automatycznie ustawiony dla preferowanych wielkości, uwzględniając ich typ oraz rozmiar całego układu. Dla przykładu, trzy przyciski ułożone w poziomym układzie będą miały rozmiar proporcjonalny do szerokości tekstu na nich wypisanego.

Dla każdego widżetu typy rozmiaru są dostępne w edytorze właściwości w postaci grupy właściwości typ rozmiaru.

Grupa właściwości dotyczących typu rozmiaru

Na tą grupę składają się następujące właściwości:

poziomy typ rozmiaru mający wpływ na poziomy rozmiar widżetu,
pionowy typ rozmiaru mający wpływ na pionowy rozmiar widżetu,
poziome rozszerzenie mające wpływ na siłę działania właściwości poziomy typ rozmiaru,
pionowe rozszerzenie mające wpływ na siłę działania właściwości pionowy typ rozmiaru

Wartości dla typów rozmiaru

Na liście rozwijanej edytora właściwości masz do dyspozycji następujące wartości:

stały oznacza, że widżet nie może zmieniać swojego rozmiaru, stale zachowując swój wyjściowy rozmiar (szerokość lub wysokość),
minimalny oznacza, że rozmiar wyjściowy widżetu jest ustalony na minimalny dopuszczalny, jest on wystarczający i nie ma potrzeby dalszego automatycznego rozszerzania widżetu, choć jest taka możliwość (np. szerokość przycisków),

Pole tekstowe i dwa przyciski w układzie siatkowym (minimalny typ poziomego rozmiaru obu przycisków)
maksymalny oznacza, że rozmiar wyjściowy widżetu jest ustalony na maksymalny dopuszczalny i może być zmniejszony bez szkody dla użyteczności (czytelności) widżetu, jeśli inne widżety potrzebują więcej miejsca dla siebie,
preferowany oznacza, że rozmiar wyjściowy jest najlepszy, jednak widżet może zostać ściśnięty lub rozszerzony wciąż pozostając czytelnym,

Pole tekstowe i dwa przyciski w układzie siatkowym (preferowany typ poziomego rozmiaru obu przycisków)
rozszerzalny oznacza, że rozmiar wyjściowy jest sensowny, jednak widżet może zostać ściśnięty; może też być rozszerzony aby użyć tyle miejsca ile możliwe,
minimalny rozszerzalny oznacza, że rozmiar wyjściowy jest ustalony na minimalny dopuszczalny; widżet może być rozszerzony aby użyć tyle miejsca ile możliwe,
ignorowany oznacza, że rozmiar wyjściowy jest ignorowany; widżet może zostać rozszerzony by uzyskać tyle miejsca ile potrzeba, jednak inne widżety zazwyczaj na to nie pozwalają

Różne widżety mają różne domyślne typy rozmiaru, np. przyciski mają domyślny typ rozmiaru minimalny (w obu kierunkach), a pola tekstowe mają pionowy typ rozmiaru ustalony na stały.

Najczęściek stosowane typy rozmiaru to preferowany, minimalny i maksymalny.

Pionowe i poziome rozszerzenie

Właściwości pionowe rozszerzenie i poziome rozszerzenie to wartości będące liczbami całkowitymi większymi lub równymi 0. Pozwalają na dokładniejsze sterowanie rozmiarami. Domyślną wartością tych właściwości jest 0. Im większa wartość, tym bardziej widżet jest w stanie się rozszerzać w porównaniu z innymi widżetami, które mają mniejszą wartość tej właściwości. Dla przykładu, na poniższym rysunku pierwszy przycisk ma pionowe rozszerzenie ustawione na 0 a drugi na 1:

Rozmiary przycisków po zmianie właściwości pionowe rozszerzenie drugiego przycisku na wartość 1

5.4.9. Ręczne ustalanie rozmiarów i pozycji widżetów

Jeśli Twój formularz nie posiada głównego układu automatycznie pozycjonującego widżety, zapewne zechcesz wyrównać pozycję i rozmiar widżetów, aby formularz miał przejrzysty wygląd i był łatwiejszy w obsłudze. Projektant formularzy w Kexi ułatwia to zadanie oferując następujące grupy poleceń:

Dopasowywanie rozmiarów zaznaczonych widżetów. Polecenia są dostępne w menu Format -> Dopasuj rozmiary widżetów oraz w podmenu Dopasuj rozmiary widżetów menu kontekstowego.
- Najlepsze dopasowanie - rozmiary wszystkich zaznaczonych widżetów zostaną zmienione tak, aby były jak najlepiej dopasowane do swojej zawartości. Dla przykładu, rozmiar etykiety tekstowej będzie zmieniony tak, by pomieścić jej tekst. Pozycja widżetów nie ulegnie zmianie.
- Do siatki - rozmiary wszystkich zaznaczonych widżetów zostaną zmienione tak, aby każdy róg widżetu znajdował się w punkcie siatki. Pozycja widżetów może ulec nieznacznej zmianie.
- Do najniższego - wysokość wszystkich zaznaczonych widżetów zostanie zmieniona tak, aby każdy z nich miał taką wysokość, jaką ma najniższy z nich. Pozycja oraz szerokość widżetów nie ulegnie zmianie.
- Do najwyższego - wysokość wszystkich zaznaczonych widżetów zostanie zmieniona tak, aby każdy z nich miał taką wysokość, jaką ma najwyższy z nich. Pozycja oraz szerokość widżetów nie ulegnie zmianie.
- Do najwęższego - szerokość wszystkich zaznaczonych widżetów zostanie zmieniona tak, aby każdy z nich miał taką wysokość jaką ma najwęższy z nich. Pozycja oraz wysokość widżetów nie ulegnie zmianie.
- Do najszerszego - szerokość wszystkich zaznaczonych widżetów zostanie zmieniona tak, aby każdy z nich miał taką wysokość jaką ma najszerszy z nich. Pozycja oraz wysokość widżetów nie ulegnie zmianie.
Dopasowywanie pozycji zaznaczonych widżetów. Polecenia są dostępne w menu Format -> Dopasuj pozycje widżetów oraz w podmenu Dopasuj pozycje widżetów menu kontekstowego.
- Do lewej - wszystkie zaznaczone widżety zostaną przesunięte w poziomie do pozycji najbardziej wysuniętego na lewo widżetu.
- Do prawej - wszystkie zaznaczone widżety zostaną przesunięte w poziomie do pozycji najbardziej wysuniętego na prawo widżetu.
- Do góry - wszystkie zaznaczone widżety zostaną przesunięte w pionie do pozycji najbardziej wysuniętego do góry widżetu.
- Do dołu - wszystkie zaznaczone widżety zostaną przesunięte w pionie do pozycji najbardziej wysuniętego do dołu widżetu.
- Do siatki - wszystkie zaznaczone widżety zostaną przesunięte w pionie i poziomie tak, aby lewy, górny ich róg pokrywał się z najbliższym punktem siatki.
Żadna z powyższych poleceń nie zmienia rozmiaru widżetów.

Dodatkowo, są dostępne polecenia Przesuń widżet na wierzch (czyli nad inne widżety) oraz Przesuń widżet pod spód (czyli pod inne widżety). Polecenia te są rzadko używane, gdyż zwykle nie umieszczamy widżetów jeden nad drugim (z wyjątkiem sytuacji gdy widżet kontenera zawiera w sobie inny widżet). Zauważ, że już samo kliknięcie na widżet będący pod spodem "wynosi go na wierzch".

5.4.10. Ustalanie kolejności tabulacji

Ognisko widżetu jest to jego aktywność umożliwiająca działania dotyczące tego widżetu, wykonywane za pomocą klawiatury. Dotyczy to formularza w widoku danych. Najczęstszym tego typu działaniem jest wpisywanie tekstu (wtedy gdy dane pole tekstowe jest aktywne czyli ma ognisko). Aktywny przycisk polecenia posiadający ognisko można zaś ,,nacisnąć'' za pomocą przyciśnięcia klawisza Enter lub spacji zamiast klawisza myszy.

Istnieje kilka metod uaktywnianie (przenoszenia ogniska) widżetów: klikanie przyciskiem myszy, ruch rolką myszy, użycie tabulacji klawiatury (klawisz Tab). Ta ostatnia metoda jest często stosowana ze względu na szybkość użycia. Dostępność tych metod dla danego widżetu jest określona przez jego właściwość Typ ogniska.

Z uaktywnianiem widżetów za pomocą klawisza Tab wiąże się kolejność tabulacji. Po naciśnięciu klawisza Tab uaktywniany jest następny widżet, musi być więc znana ich kolejność w ramach tabulacji.

Aby zmienić kolejność tabulacji widżetów formularza:

przejdź do widoku projektu formularza
wybierz polecenie menu Edycja -> Edycja kolejności tabulacji. Pojawi się okno edycji kolejności tabulacji formularza.

Okno edycji kolejności tabulacji formularza

Na liście umieszczonej w oknie znajdują się dwie kolumny: pierwsza zawiera nazwy widżetów, druga - ich typy. Dla ułatwienia orientacji widoczne są też ikony symbolizujące typy widżetów. Na liście są umieszczone tylko te nazwy widżety, które posiadają typ ogniska pozwalający na uaktywnianie za pomocą klawisza Tab. Możesz tutaj szczegółowo zmieniać kolejność tabulacji lub zlecić, by formularz obsługiwał ją automatycznie.
Aby zmienić kolejność tabulacji:
- Na liście widżetów, kliknij na wybranej nazwie widżetu i przeciągnij ją za pomocą myszy w górę lub w dół do pożądanej pozycji, lub
- na liście widżetów, kliknij na wybranej nazwie widżetu i użyj przycisku Przesuń w górę lub Przesuń w dół, aby przesunąć widżet do pożądanej pozycji.
- Aby zlecić automatyczną obsługę tabulacji dla bieżącego formularza, kliknij przycisk opcji Automatyczna obsługa kolejności tabulacji. Jeśli ta opcja została wybrana, jakiekolwiek zmiany dokonane ręcznie na liście nie będą uwzględniane - program sam dobierze automatyczną kolejność tabulacji. Polega ona na kolejnym aktywowaniu widżetów w zależności od ich pozycji na formularzu od lewej strony formularza do lewej i od góry formularza do dołu.
  
  Kolejność tabulacji formularza przy włączonej obsłudze automatycznej
Kliknij przycisk OK, aby zatwierdzić zmiany, lub Anuluj, aby je porzucić.